تبلیغات
*پرسش مهر17* - شیوه کنترل خشم در قرآن و روایات
*پرسش مهر17*
 

اللّهمّ صَلِّ على مُحمُدٍ و على آلِ مُحمّدٍ كَمَا صَلَّیتَ عَلى آلِ اِبراهیمَ اِنَّكَ حَمیدٌ مجیدٌ اللّهمّ بارِك علَى مُحَمّدٍ و على آل محمد كما باركتَ على آل ابراهیمَ اِنّكَ حمیدٌ مجیدٌ

نتیجه تصویری برای روایتی از کنترل نکردن خشم

عصبانیّت به معنای خشمگین و غضبناك بودن، حالت و كیفیت خاصی است كه بر فرد عارض می ‌شود و شخص تعادل قوای ارادی و تسلط خود را بر اثر ناراحتی و خشم از دست می‌دهد.

(فرهنگ فارسی، محمد معین، ج2، ص 2311)

در منابع دینی و اخلاق اسلامی، بحث عصبانیت تحت عنوان «غضب» و «غیظ» مطرح بوده و از شاخه ‌های مبحث رذایل و «نبایدهای اخلاقی» می ‌باشد.

حضرت امام خمینی (ره) می‌فرماید:

غضب یك حركت و حالت نفسانی است كه به واسطۀ آن جوشش و غلیان در خون قلب، برای انتقام حادث می شود. بنابراین وقتی این حركت سخت شود، آتش غضب را فروزان كرده و شریان ‌ها و دماغ از یك دود تاریك مضطربی پُر می گردد كه به واسطۀ آن عقل منحرف شده و از ادراك و رویّه باز خواهد ماند.

(امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 238)

غیظ و غضب از منظر قرآن شریف و منابع روایی

در قرآن شریف و منابع روایی، بحث غیظ و غضب،‌ تحت عناوین مختلف ‌مورد بررسی قرار گرفته است.

قرآن کریم در مورد غیظ و غضب كفّار نسبت به اهل ایمان می‌فرماید: «وَ إِذا خَلَوْا عَضُّوا عَلَیْكُمُ الْأَنامِلَ مِنَ الْغَیْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَیْظِكُمْ».

امّا هنگامى كه تنها مى ‏شوند از شدّت خشم بر شما، سر انگشتان خود را به دندان مى‏گزند! بگو: با همین خشمى كه دارید بمیرید!. (آل عمران 119)

در مورد اصل خشم و غضب، پیامدها و پیشگیری و درمان آن،‌ روایات بسیاری وارد شده است.

برای نمونه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «اجتَنِبِ الغضب». از خشم بپرهیزید.

(نهج الفصاحۀ 116)

پیشگیری و درمان عصبانیت

قرآن مجید در آیات زیادی به پیشگیری و درمان عصبانیت و خشم شدید، تشویق کرده و می‌فرماید: «الَّذینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْكاظِمینَ الْغَیْظَ..».

همان ها كه در توانگرى و تنگدستى، انفاق مى‏كنند؛ و خشم خود را فرو مى‏برند. (آل عمران 134)

بیشتر آیات و روایات در راستای عصبانیت، غیظ و غضب، قبل از آن که نحوۀ درمان را بازگو کنند، جنبة پیشگیری را بیان نموده اند.

دین اسلام در صدد است انسان‌ ها به هیچ وجه دچار خشم و غضب نشوند؛ به همین جهت قرآن شریف در آیۀ 84 سوره یوسف و آیة 37 سوره شوری، مسلمانان را در مورد فرو بردن خشم و پیشگیری از آن تشویق می‌كند.

روایات بسیاری در راستای پیشگیری و درمان خشم و عصبانیت وارد شده كه به یک نمونه اشاره می گردد.

رسول گرامی اسلام صلّی الله علیه وآله وسلّم می‌فرماید: «وَ أَحْزَمُ النَّاسِ أَكْظَمُهُمْ لِلْغَیْظِ». و استوارترین مردم هم كسى است كه خشم خود را فرو برد. (من لا یحضره الفقیه، ج‏4، ص: 395)

دستورات قرآن کریم، منابع روایی و اخلاقی در خصوص آلوده نشدن و درمان غضب

1. پیشگیری

در مرحله اول باید از بیماری غضب و عصبانیت پیشگیری نمود و پیشگیری آن این است كه انسان با پشتوانه باورهای دینی، رعایت دستورهای اخلاقی، همانند محبت، صله رحم، ایثار، گذشت و عفو، توكل، توسّل و سرگرمی ‌های سالم به زندگی خود آرامش ببخشد و خود را وارد عرصه نگرانی‌ ها، اضطراب، بیماری ماشینی و صنعتی و... نكند.

قرآن کریم می فرماید: «ِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ». آگاه باشید، تنها با یاد خدا دلها آرامش مى‏یابد!. (رعد 28)

2. درمان

مرحله بعدی، مرحله درمان می باشد و باید توجه داشت؛ زمانی كه آتش خشم و غضب در فردی شعله‌ور شده نباید دست به درمان او زد یا فرد خشمگین را نصیحت نمود؛ بلکه باید صبر نمود تا شعلۀ‌ خشم او فروكش نماید، آنگاه راهكارهای علمی و عملی را در قالب دستورالعمل اخلاقی و... ارائه داد.

الف) ترك صحنه

انسان خشمگین در چنین حالتی باید معركه و صحنۀ‌ خشم و عصبانیت را ترك نموده و یا تغییراتی در خود به وجود آورد. برای مثال اگر ایستاده، بنشیند و اگر نشسته، بخوابد.

ب) استفاده از افراد متخصص

لازم است تا درمان كامل از افراد متخصص و كارشناس همانند پزشك روانشناس و یا معلم اخلاق در جهت درمان بیماری خشم و عصبانیت كمك گرفت و از راهكارها و دستورالعمل‌ های آن ها بهره جُست.

ج) ذكر خداوند

فرد خشمگین به ذكر خدای تعالی مشغول شده و برخی نیز ذكر خدای تعالی را در این وقت، واجب دانسته‌اند.

و) صلح رحم

هر كس بر خویشاوندان خویش غضب كرد، نزد او رود و خود را به او نزدیك نماید و به جهت صله رحم با او مصافحه و روبوسی نماید. این كار باعث آرامش روح و روان انسان خشمگین و همۀ انسان‌ ها می‌شود.

(امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 238)

ه‍ ) وضو گرفتن

در روایت دیگر آمده است: «الغضب من الشّیطان و الشّیطان خلق من النّار و الماء یطفی النّار»

خشم از شیطان است و شیطان از آتش پدید آمده و آتش را به آب می توان خاموش كرد؛ وقتی یكی از شما خشمگین شود، وضو گیرد. (نهج الفصاحة، ص: 586)

ی) غسل كردن

در حدیث دیگر آمده است كه هنگام غضب و عصبانیت غسل نمایید. «... فَاِذا غَضِبَ اَحَدُكُمْ فَلْیَغْتَسِل». وقتی یكی از شما خشمگین شود، غسل نماید. (نهج الفصاحۀ 586)

منبع: مرکز پاسخ گویی به شبهات حوزه علمیه قم





طبقه بندی: مقاله، 
برچسب ها: خشم، پرسش مهر، کنترل خشم، حدیث در مورد کنترل خشم، خشم در قرآن، خشم در روایات،  
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 11 بهمن 1395 توسط رضا زائری
لوگوی دوستان
لینک دوستان

بالای صفحه



تمامی حقوق این وبلاگ برای <-BlogTitle-> محفوظ است.>